Δημιουργία ελληνικού ePractice
Μαρτίου 15, 2010 labs.opengov.gr
ΤΟ ΜΕΛΛΟΝ
Ο κος Κοζύρης τέλειωσε την ημερίδα labs.opengov.gr με τρεις λέξεις : ΔΗΜΙΟΥΡΓΙΚΟΤΗΤΑ, ΣΥΜΜΕΤΟΧΗ, ΑΡΙΣΤΕΙΑ. Από εδώ και πέρα πρέπει να αξιοποιήσουμε τη δημιουργικότητα και το μεράκι των ανθρώπων που μέχρι σήμερα δεν αξιοποιούνται. Να αφήσουμε ανοιχτές δυνατότητες συμμετοχής σε όλους και, τέλος, να βοηθήσουμε στην διάκριση και την προβολή των προσπαθειών που ξεχωρίζουν.
ΤΟ ΠΡΟΒΛΗΜΑ
Στην τελευταία ημερίδα άτομα τόσο από το ακροατήριο όσο και ομιλητές βρέθηκαν στη δύσκολη θέση να μιλήσουν για προτάσεις πάνω στις οποίες ήδη υπήρχε προηγούμενη δουλειά για την οποία δεν είχαν ιδέα! Ακόμα και σήμερα κινούμαστε – ως ένα βαθμό – στα τυφλά. Δεν γνωρίζουμε ποιες ψηφιακές πρωτοβουλίες έχει πάρει η ΠΟΛΙΤΕΙΑ, και ποιες πρωτοβουλίες έχουν πάρει ΟΜΑΔΕΣ ΠΟΛΙΤΩΝ ή ΕΡΓΑΖΟΜΕΝΟΙ ΣΤΟ ΔΗΜΟΣΙΟ. Φυσικά, με τέτοια έλλειψη συντονισμού και οργάνωσης είναι αδύνατον να εξασφαλίσουμε τη σωστή ενημέρωση, τη συμμετοχή… πόσο μάλλον την αριστεία.
Η ΛΥΣΗ
Σε ευρωπαϊκό επίπεδο έχει δημιουργηθεί ένας φορέας, το ePractice που υποστηρίζεται από την αντίστοιχη ιστοσελίδα ePractice.eu που παρουσιάζει όλες τις ψηφιακές πρωτοβουλίες στην Ευρώπη και βραβεύει τις καλύτερες. Θα ήταν λοιπόν ωφέλιμο να ξεκινήσουμε με μια ελληνοποιημένη εκδοχή του ePractice.
ΣΚΟΠΟΣ
1) προβολή ΟΛΩΝ των ψηφιακών πρωτοβουλιών σε θεματικές ενότητες: ΥΓΕΙΑ, ΠΑΙΔΕΙΑ, ΠΟΛΕΟΔΟΜΙΑ, ΕΦΑΡΜΟΓΕΣ ΣΤΗΝ ΑΓΡΟΤΙΚΗ ΠΟΛΙΤΙΚΗ κλπ.
2) δημιουργία ομάδων εργασίας και δυνατότητα κοινωνικής δικτύωσης όλων των δημοσίων υπαλλήλων και των πολιτών που συμμετέχουν ή ενδιαφέρονται να συμμετάσχουν σε ψηφιακές πρωτοβουλίες.
3) Έτσι θα υπάρχει πλήρης εικόνα του «τι γίνεται» από το κράτος αλλά και τι πρωτοβουλίες παίρνουν οι πολίτες, αλλά και οι εργαζόμενοι στο δημόσιο που έχουν μεράκι να κάνουν κάτι παραπάνω (τέτοια παραδείγματα είδαμε στην ημερίδα!).
Το ePractice.eu είναι ένα πολύ καλό μοντέλο κοινωνικής δικτύωσης. Εκεί μπορεί να συμμετέχει πχ. ένας κυβερνητικός φορέας, ο εκπαιδευτικός, αλλά και ο απλός πολίτης με σκοπό να ενημερώνεται, να συμμετέχει σε δράσεις ή να ξεκινά νέες ομάδες εργασίας (working groups).
Στην κεντρική σελίδα θα προβάλλονται στοχευμένες δράσεις «editor’s choice» (όπως στο ePractice.eu) αλλά και τα τελευταία νέα από όλες τις ψηφιακές δράσεις. Επίσης μια τέτοια εφαρμογή θα ήταν χρήσιμη για την αναζήτηση συνεργατών διότι μπορείς να επικοινωνήσεις με άλλα μέλη, διαχειριστές κλπ.
Παναγιώτης Πετεινάτος
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Ηλεκτρονική Δημοκρατία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
Εμφάνιση αναρτήσεων με ετικέτα Ηλεκτρονική Δημοκρατία. Εμφάνιση όλων των αναρτήσεων
16 Μαρ 2010
To labs.opengov.gr ανανεώθηκε.
Το labs.opengov.gr ανανεώθηκε πριν λίγη ώρα με τις διαλέξεις της ημερίδας. Περνάμε πλέον και επίσημα στην Β' φάση για την οποία συλλέγονται εκ νέου προτάσεις. Μια ιδέα την οποία θεώρησα ενδιαφέρουσα και κατέθεσα αφορά τη δημιουργία ενός ελληνικού ePractice, κατά τα πρότυπα του ευρωπαϊκού ePractice.eu. Ξεφυλλίζοντας και τις υπόλοιπες προτάσεις των πολιτών καταλήγουμε λίγο-πολύ σε ένα συμπέρασμα: όλες οι προτάσεις είναι αξιόλογες, το θέμα είναι το πότε θα είμαστε σε θέση να τις υλοποιήσουμε!
5 Ιουν 2009
Εφαρμογές και κίνδυνοι ηλεκτρονικής ψηφοφορίας
Στην ιστοσελίδα του Λευκού Οίκου έχει ανακοινωθεί το σχέδιο και η πρόθεση του Ομπάμα για Διαφάνεια και Ανοιχτή Διακυβέρνηση. Στην δεξιά στήλη της ιστοσελίδας βλέπουμε ότι η εισαγωγή των νέων θεσμών διαβούλευσης θα ξεκινήσει σε 3 φάσεις. Πρώτη φάση έχει ήδη αρχίσει και είναι το Brainstorming, δηλαδή η συλλογή ιδεών και προτάσεων από τον κόσμο. Η δεύτερη φάση ξεκινά στις 3 Ιουνίου και περιλαμβάνει την συζήτηση συγκεκριμένων ιδεών. Η τρίτη φάση, θα ξεκινήσει στις 15 Ιουνίου και θα περιλαμβάνει την καταγραφή ολοκληρωμένων προτάσεων.
Παρακολουθούμε συνεπώς 3 στάδια: Μαζική συλλογή ιδεών (Brainstorming) , Ανοιχτή Συζήτηση και Καταγραφή Προτάσεων. Στις συναντήσεις των συντονιστών εθελοντών για τη διαφάνεια χρησιμοποιήσαμε τους όρους wiki-ideas και wiki-proposals για να παρουσιάσουμε ξεχωριστά 2 διαφορετικές ανάγκες: την ανάγκη του πολίτη να συμμετέχει στη διαβούλευση ιδεών (ideas/brainstorming) και την ανάγκη για κατάθεση ολοκληρωμένων προτάσεων (Proposals) με υποχρέωση της πολιτείας να απαντά υπεύθυνα.
Η πρώτη φάση (Brainstorming) στις ΗΠΑ ξεκίνησε στην ιστοσελίδα OPEN GOVERNMENT DIALOGUE Εκεί κάθε πολίτης καλείται να διατυπώσει και να ψηφίσει ιδέες. Πρόκειται αδιαμφισβήτητα για μια ενδιαφέρουσα καινοτομία. Ωστόσο πρέπει να είμαστε εξαιρετικά επιφυλακτικοί στις προσπάθειες που περιλαμβάνουν ηλεκτρονικές ψηφοφορίες είτε επώνυμες είτε ανώνυμες. Γιατί;
1ον) Οι χρήστες του διαδικτύου ΔΕΝ είναι αντιπροσωπευτικό δείγμα της κοινωνίας. Εξ' ορισμού δηλαδή, με όρους στατιστικής δεν εκπροσωπείται η κοινωνία.
2ον) Πρέπει να έχουμε στο νου μας ότι το διαδίκτυο είναι ένα "θηρίο" που θυμάται τα πάντα και για πάντα. Η ανώνυμη ψήφος δίνει τη δυνατότητα συντονισμένης επίθεσης από τα συμφέροντα που θίγονται, ενώ από την άλλη η επώνυμη ψήφος αποτελεί κίνδυνο για την καταστρατήγηση των προσωπικών δεδομένων και ελευθεριών.
3ον) Πρέπει να αποκτήσουμε συναίσθηση για το μέγεθος των οικονομικών συμφερόντων που διακυβεύονται. Η διαφάνεια αφαιρεί εκατοντάδες εκατομμύρια δολάρια κέρδους από τις πιο ισχυρές εταιρίες! Όταν διαθέτεις τέτοια κονδύλια είναι εύκολο να "συντονίσεις" εκατοντάδες ανώνυμες ή επώνυμες online ψήφους και να παίξεις το δικό σου παιχνίδι εις βάρος της διαφάνειας και της ανοιχτής διακυβέρνησης. Την ίδια μέθοδο μπορούν να εφαρμόσουν και οι πολιτικοί αντίπαλοι.
Θα μιλήσω με ένα απλό παράδειγμα. Στην επίσημη ιστοσελίδα διαβούλευσης που ανέφερα προηγουμένως, αν πατήσουμε τη πρώτη θεματική συζήτηση Making Data More Accessible (Κάνοντας τα δημόσια δεδομένα προσβάσιμα) επιλέγοντας πάνω δεξιά το λινκ που γράφει TOP RATED βλέπουμε ποιες ιδέες έχουν ψηφιστεί περισσότερο. Περιμένουμε λοιπόν να διαβάσουμε προτάσεις για τη διαφάνεια και τα δημόσια δεδομένα. Σωστά; Λάθος!
Από το σύνολο των 311 ιδεών, στις πρώτες θέσεις κυριαρχούν οι απόψεις που κάνουν προσωπική επίθεση (κάτω από τη ζώνη) στον πρόεδρο Μπάρακ Ομπάμα. Πριν από 2 ημέρες, καταμέτρησα ότι οι απόψεις με θέση 5η, 6η, 7η, 8η, 9η, 10η, 11η, 12η, 13η, 14η, 15η, 16η, 17η, 19η, 20η, 21η, 23η ρωτούν, κατά σύμπτωση, όλοι το ίδιο πράγμα, και προσπαθούν να αποδείξουν ότι ο Ομπάμα δεν έχει γεννηθεί στης ΗΠΑ και συνεπώς δεν μπορεί να είναι πρόεδρος των ΗΠΑ. Το ίδιο ερώτημα επαναλαμβάνεται μονότονα στην πρώτη εκατοντάδα των ψηφισμένων ερωτήσεων. Παρόμοια εικόνα βλέπουμε στις υπόλοιπες θεματικές συζητήσεις.
Σήμερα, 2 μέρες μετά, έχουν κατεθεί 801 ιδέες και πρώτη ανέρχεται η άποψη με φαινομενικά "αθώο" τίτλο "A Rite of Passage? " Το κείμενο μας αφηγείται μια "συγκηνητική ιστορία" γραφειοκρατίας σε μια οικογένεια μεταναστών. Αποτελεί κλασσική ιστορία προπαγάνδας που καταλήγει στο συμπέρασμα ότι ο Ομπάμα δεν έχει τα τυπικά συνταγματικά προσόντα για να είναι πρόεδρος των ΗΠΑ αφού, όπως λένε, δεν γεννήθηκε στις ΗΠΑ.
Αυτή τη στιγμή η νούμερο ένα άποψη έχει ψηφισθεί με 1600 ψήφους υπέρ και 600 κατά. Δηλαδή το 72% των διαδικτυακών ψηφοφόρων παρουσιάζονται επίσημα να πιστεύουν ότι ο Ομπάμα δεν έχει τις συνταγματικές προϋποθέσεις για να είναι πρόεδρος των ΗΠΑ.
Συνεπώς όταν συζητούμε/σχεδιάζουμε δημόσιο διάλογο πρέπει να λάβουμε σοβαρά υπόψη τη δύναμη της ηλεκτρονικής ψήφου ως εργαλείο συντονισμένων ενεργειών από συμφέροντα που έχουν τους πόρους, το χρόνο αλλά και τη πρόθεση να παίξουν με τις εντυπώσεις.
Το ζήτημα χρειάζεται διερεύνηση σε βάθος για να αναδειθούν εναλλακτικοί τρόποι διαβούλευσης. Από τη στιγμή που μερικές εκατοντάδες ψήφοι μπορούν να σχηματίσουν ψεύτικες εντυπώσεις η διαδικτυακή ψήφος αποτελεί κίνδυνο. Η ποσοτική αξιολόγηση μιας πολιτικής άποψης αποτελεί "ανοιχτή πρόσκληση" για οργανωμένα συμφέροντα τα οποία θα κάνουν τα πάντα για να νομιμοποιήσουν τις απόψεις τους και να τις παρουσιάσουν ως αποτέλεσμα δημόσιας διαβούλευσης.
Παναγιώτης Πετεινάτος
14 Ιαν 2009
Ηλεκτρονική Δημοκρατία: υπάρχει ελπίδα?
Το άρθρο αυτό ξεκίνησε με αφορμή ένα μπλογκ που δημιουργήθηκε πρόσφατα από την Αθηνά Μαλαγαρδή, με πολύ ενδιαφέρον περιεχόμενο.
Η "ηλεκτρονική δημοκρατία" θα έπρεπε να αποτελεί μόνιμο θέμα συζήτησης τουλάχιστον μεταξύ των bloggers διότι αποτελεί εν δυνάμει, τον πιο αποτελεσματικό φορέα συμμετοχής και συλλογικής πίεσης. Τα οργανωμένα συμφέροντα (vested interests) είναι αυτονόητο ότι θίγονται από την όποια μαζική λαϊκή συμμετοχή μέσω διαδικτύου. Κατ’ αρχήν το e-Democracy ως γενικός τίτλος συγχέεται με άλλους όρους όπως e-Participation, e-Government, και προσωπικά έχω πεισθεί ότι αυτό γίνεται σκόπιμα. Ο όρος e-Government αφορά την καταπολέμηση της γραφειοκρατίας και την αναβάθμιση των δημόσιων υπηρεσιών. Για παράδειγμα στην σελίδα ePractice.eu μπορείς να γραφτείς μέλος και να παρακολουθήσεις την επίσημη ευρωπαϊκή προσπάθεια της Ε.Ε. για διαδικτυακή συμμετοχή. Είναι έκδηλη η επιμονή στο e-Government εις βάρος του e-Democracy. Είμαστε βέβαια στην αρχή.
Μετά από πολλές θεωρητικές συζητήσεις αλλά και έμπρακτη συμμετοχή σε πειραματικές πρωτοβουλίες συμμετοχικής δημοκρατίας κατέληξα σε ορισμένα βασικά συμπεράσματα:
1) Το e-Democracy όταν εφαρμοστεί με ιδανικό τρόπο θα αφορά την συνύπαρξη όλων (πολιτικών και πολιτών) σε ένα ή πολλά διαδικτυακά καφενεία (πχ φόρουμ) με σκοπό τον διάλογο (ερωτήσεις που συνοδεύονται από απαντήσεις) και όχι τον μονόλογο (μόνο ερωτήσεις ή μόνο ανακοινώσεις). Με ανοιχτές διαδικασίες μπορεί να εξασφαλιστεί η λογοδοσία των αιρετών αρχόντων (που θα υποχρεώνονται να απαντήσουν στους πολίτες) οι οποίοι θα παίζουν ρόλο διαχειριστικό απολογούμενοι καθημερινά στους πολίτες που συμμετέχουν (Συμμετοχική Δημοκρατία).
2) Κίνδυνοι- κίνδυνοι - κίνδυνοι. Τόσα χρόνια στη διαδικτυακή κοινότητα ακόμα μιλούμε για τους κινδύνους χωρίς να επεξεργαζόμαστε τις λύσεις που υπάρχουν και είναι μπροστά μας. Κατ’ αρχήν η ηλεκτρονική ψηφοφορία δεν είναι ηλεκτρονική δημοκρατία. Ούτε προσθέτει τίποτα ουσιαστικό στην ποιότητα της δημοκρατίας. Ίσως μειώνει την γραφειοκρατία και το συνολικό κόστος αλλά κατά την γνώμη μου ενισχύει την κινδυνολογία και αν πάει κάτι στραβά στην ψηφοφορία κινδυνεύει να χαθεί εντελώς η αξιοπιστία των νέων τεχνολογιών. Ο κόσμος δεν έχει ψύχραιμα αντανακλαστικά και με το πρώτο «hacking» στους ψήφους θα μιλούν όλοι για τα «μηχανήματα του διαόλου». Για αρχή δεν χρειαζόμαστε το διαδίκτυο για να ψηφίζουμε, αυτό ας το κάνουμε με χαρτάκια στις κάλπες. Είναι ένας σίγουρος τρόπος να προστατεύσουμε την ουσία της ηλεκτρονικής δημοκρατίας που αφορά τον δημόσιο λόγο και αντίλογο, χωρίς απαραίτητα ψηφοφορίες.
3) Τόσος κόσμος πως θα συμμετάσχει διαδικτυακά; Ο πολύς κόσμος έτσι και αλλιώς απέχει από τα κοινά. Σε όσες πρωτοβουλίες έχω συμμετάσχει διαδικτυακά τον τελευταίο καιρό έχω πεισθεί ότι ο πολύς κόσμος δεν ενδιαφέρεται να συμμετάσχει στα κοινά. Ωστόσο πρέπει να δοθεί διέξοδος σε μια μεγάλη μάζα ενεργών πολιτών που έχουν γνώμη και άποψη αλλά δεν έχουν πρόσβαση σε κανένα κέντρο αποφάσεων και αυτό είναι το πρόβλημα. Μιλάω για το άτομο με το «ανήσυχο πνεύμα» που συναντούμε στην οικογένεια, στην δουλειά κλπ. που δεν αφιέρωσε όλη την ζωή του να αφισοκολλά για λογαριασμό κάποιου κόμματος και θα ενδιαφέρονταν να συμμετάσχει θεσμικά μέσω διαδικτύου.
4) Πως θα οργανωθούν οι ενεργοί πολίτες (τα ανήσυχα πνεύματα);
Τα παρακάτω που γράφω, για κάποιον που τα διαβάζει πρώτη φορά ίσως ακουστούν σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Τα καταγράφω ως προσωπικά συμπεράσματα από την συμμετοχή μου σε ένα πείραμα συμμετοχικής δημοκρατίας από φίλους και μέλη της βάσης του ΠΑΣΟΚ (e-pasok.forumotion.com). Η αρχική ιδέα, είναι η θεσμική κατοχύρωση ενός φόρουμ συμμετοχικής δημοκρατίας στο ΠΑΣΟΚ (βλέπε λίνκ και εικόνες εδώ) με την ελπίδα ότι αν ο Γ. Παπανδρέου πάρει μια τέτοια πρωτοβουλία σε ένα κόμμα εξουσίας η ιδέα θα εξαπλωθεί και στα υπόλοιπα κόμματα.
Ωστόσο, ερμηνεύοντας τα προβλήματα που προέκυψαν μέχρι σήμερα αλλά και από όσα ειπώθηκαν στο φόρουμ θα μπορούσε να προκύψει ως πρόταση ένα διαφορετικό μοντέλο συμμετοχής των πολιτών στα κοινά. Συμμετοχή μέσα από πολλούς μικρότερους πυρήνες με υβριδικό τρόπο, εντός και εκτός διαδικτύου παράλληλα.
Ας τα πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Εξ’ όσων γνωρίζω το σύνταγμα αναγνωρίζει μόνο στα πολιτικά κόμματα την αποστολή της ενεργοποίησης του πολίτη στο πολιτικό γίγνεσθαι. Οι πολίτες σχηματίζουν αυθόρμητα «ομάδες πίεσης» αλλά μέχρι σήμερα λειτουργούν αντιπολιτευτικά προς τα κέντρα εξουσίας και όχι «εκ των έσω» με θεσμικές διαδικασίες. Ως πρώτο βήμα δηλαδή αυτό που χρειαζόμαστε είναι να θεσμοθετηθεί η έννοια της αυτό-οργάνωσης των πολιτών και ο τρόπος συμμετοχής τους στα κέντρα αποφάσεων.
Μια αυτο-οργάνωση είναι μια ομάδα (πχ άνω των 20 ατόμων) σε μια γειτονιά, μια ομάδα επιστημόνων, μια ομάδα φίλων κλπ με την δυνατότητα θεσμικής εκπροσώπησης όπως ακριβώς και η Τοπική Οργάνωση ενός κόμματος. Έτσι θα μπουν κάποιοι κανόνες στον δημόσιο διάλογο με την κοινωνία. Αυτές οι αυτό-οργανώσεις, θεσμικά αναγνωρισμένες, θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως πυρήνες για υπερκομματική - οριζόντια συνεννόηση και προώθηση κοινών αιτημάτων. Από αυτές τις ομάδες πολιτών, κάποιες «πρότυπες» αυτό-οργανώσεις μπορούν να επιλέξουν το διαδίκτυο ως τον φυσικό χώρο «συνέλευσης» με την δυνατότητα καθημερινής συμμετοχής των μελών (πχ μέσα από ένα φόρουμ) και λήψης αποφάσεων διαδικτυακά.
Όλα τα παραπάνω ίσως ακούγονται μακρινό όνειρο. Στην πράξη όμως κανείς δεν πρόκειται να μας χαρίσει τίποτα αν δεν συννενοηθούμε μεταξύ μας. Για την υλοποίηση της διαδικτυακής δημοκρατίας χρειαζόμαστε την αυτο-οργάνωση ως υβριδικό θεσμό μεταξύ υπαρκτού κοινωνικού δικτύου (social network) και διαδικτυακής συμμετοχής (web social network) αλλιώς η ηλεκτρονική δημοκρατία γίνεται ανεξέλεγκτη και επικίνδυνη. Επίσης με τον τρόπο αυτό αντιμετωπίζονται ζητήματα ασφάλειας προσωπικών δεδομένων αφού ο ενεργός πολίτης παρέχει τα αναλυτικά στοιχεία του μόνο στην ομάδα ατόμων που εμπιστεύεται και οι υπόλοιποι διαδικτυακοί αναγνώστες αλλά και η κεντρική εξουσία αποκτούν πρόσβαση σε ελάχιστα προσωπικά δεδομένα.
Παναγιώτης Πετεινάτος
Στο άρθρο Η Δημοκρατία πέρα απ' τον τόπο και το χρόνο= ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ η Αθηνά γράφει χαρακτηριστικά για το διαδίκτυο ότι «μπορεί να επηρεάσει τις πολιτικές εξελίξεις, να φέρει τους πολίτες "πρόσωπο με πρόσωπο" με τους φορείς άσκησης της Εξουσίας. Στη χώρα μας, την Ελλάδα, γεννήθηκε η Δημοκρατία. Τι θα λέγατε να γεννηθεί από εδώ και η ΗΛΕΚΤΡΟΝΙΚΗ ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΑ?»
Μετά από πολλές θεωρητικές συζητήσεις αλλά και έμπρακτη συμμετοχή σε πειραματικές πρωτοβουλίες συμμετοχικής δημοκρατίας κατέληξα σε ορισμένα βασικά συμπεράσματα:
1) Το e-Democracy όταν εφαρμοστεί με ιδανικό τρόπο θα αφορά την συνύπαρξη όλων (πολιτικών και πολιτών) σε ένα ή πολλά διαδικτυακά καφενεία (πχ φόρουμ) με σκοπό τον διάλογο (ερωτήσεις που συνοδεύονται από απαντήσεις) και όχι τον μονόλογο (μόνο ερωτήσεις ή μόνο ανακοινώσεις). Με ανοιχτές διαδικασίες μπορεί να εξασφαλιστεί η λογοδοσία των αιρετών αρχόντων (που θα υποχρεώνονται να απαντήσουν στους πολίτες) οι οποίοι θα παίζουν ρόλο διαχειριστικό απολογούμενοι καθημερινά στους πολίτες που συμμετέχουν (Συμμετοχική Δημοκρατία).
2) Κίνδυνοι- κίνδυνοι - κίνδυνοι. Τόσα χρόνια στη διαδικτυακή κοινότητα ακόμα μιλούμε για τους κινδύνους χωρίς να επεξεργαζόμαστε τις λύσεις που υπάρχουν και είναι μπροστά μας. Κατ’ αρχήν η ηλεκτρονική ψηφοφορία δεν είναι ηλεκτρονική δημοκρατία. Ούτε προσθέτει τίποτα ουσιαστικό στην ποιότητα της δημοκρατίας. Ίσως μειώνει την γραφειοκρατία και το συνολικό κόστος αλλά κατά την γνώμη μου ενισχύει την κινδυνολογία και αν πάει κάτι στραβά στην ψηφοφορία κινδυνεύει να χαθεί εντελώς η αξιοπιστία των νέων τεχνολογιών. Ο κόσμος δεν έχει ψύχραιμα αντανακλαστικά και με το πρώτο «hacking» στους ψήφους θα μιλούν όλοι για τα «μηχανήματα του διαόλου». Για αρχή δεν χρειαζόμαστε το διαδίκτυο για να ψηφίζουμε, αυτό ας το κάνουμε με χαρτάκια στις κάλπες. Είναι ένας σίγουρος τρόπος να προστατεύσουμε την ουσία της ηλεκτρονικής δημοκρατίας που αφορά τον δημόσιο λόγο και αντίλογο, χωρίς απαραίτητα ψηφοφορίες.
3) Τόσος κόσμος πως θα συμμετάσχει διαδικτυακά; Ο πολύς κόσμος έτσι και αλλιώς απέχει από τα κοινά. Σε όσες πρωτοβουλίες έχω συμμετάσχει διαδικτυακά τον τελευταίο καιρό έχω πεισθεί ότι ο πολύς κόσμος δεν ενδιαφέρεται να συμμετάσχει στα κοινά. Ωστόσο πρέπει να δοθεί διέξοδος σε μια μεγάλη μάζα ενεργών πολιτών που έχουν γνώμη και άποψη αλλά δεν έχουν πρόσβαση σε κανένα κέντρο αποφάσεων και αυτό είναι το πρόβλημα. Μιλάω για το άτομο με το «ανήσυχο πνεύμα» που συναντούμε στην οικογένεια, στην δουλειά κλπ. που δεν αφιέρωσε όλη την ζωή του να αφισοκολλά για λογαριασμό κάποιου κόμματος και θα ενδιαφέρονταν να συμμετάσχει θεσμικά μέσω διαδικτύου.
4) Πως θα οργανωθούν οι ενεργοί πολίτες (τα ανήσυχα πνεύματα);
Τα παρακάτω που γράφω, για κάποιον που τα διαβάζει πρώτη φορά ίσως ακουστούν σενάριο επιστημονικής φαντασίας. Τα καταγράφω ως προσωπικά συμπεράσματα από την συμμετοχή μου σε ένα πείραμα συμμετοχικής δημοκρατίας από φίλους και μέλη της βάσης του ΠΑΣΟΚ (e-pasok.forumotion.com). Η αρχική ιδέα, είναι η θεσμική κατοχύρωση ενός φόρουμ συμμετοχικής δημοκρατίας στο ΠΑΣΟΚ (βλέπε λίνκ και εικόνες εδώ) με την ελπίδα ότι αν ο Γ. Παπανδρέου πάρει μια τέτοια πρωτοβουλία σε ένα κόμμα εξουσίας η ιδέα θα εξαπλωθεί και στα υπόλοιπα κόμματα.
Ωστόσο, ερμηνεύοντας τα προβλήματα που προέκυψαν μέχρι σήμερα αλλά και από όσα ειπώθηκαν στο φόρουμ θα μπορούσε να προκύψει ως πρόταση ένα διαφορετικό μοντέλο συμμετοχής των πολιτών στα κοινά. Συμμετοχή μέσα από πολλούς μικρότερους πυρήνες με υβριδικό τρόπο, εντός και εκτός διαδικτύου παράλληλα.
Ας τα πάρουμε όμως τα πράγματα από την αρχή. Εξ’ όσων γνωρίζω το σύνταγμα αναγνωρίζει μόνο στα πολιτικά κόμματα την αποστολή της ενεργοποίησης του πολίτη στο πολιτικό γίγνεσθαι. Οι πολίτες σχηματίζουν αυθόρμητα «ομάδες πίεσης» αλλά μέχρι σήμερα λειτουργούν αντιπολιτευτικά προς τα κέντρα εξουσίας και όχι «εκ των έσω» με θεσμικές διαδικασίες. Ως πρώτο βήμα δηλαδή αυτό που χρειαζόμαστε είναι να θεσμοθετηθεί η έννοια της αυτό-οργάνωσης των πολιτών και ο τρόπος συμμετοχής τους στα κέντρα αποφάσεων.
Μια αυτο-οργάνωση είναι μια ομάδα (πχ άνω των 20 ατόμων) σε μια γειτονιά, μια ομάδα επιστημόνων, μια ομάδα φίλων κλπ με την δυνατότητα θεσμικής εκπροσώπησης όπως ακριβώς και η Τοπική Οργάνωση ενός κόμματος. Έτσι θα μπουν κάποιοι κανόνες στον δημόσιο διάλογο με την κοινωνία. Αυτές οι αυτό-οργανώσεις, θεσμικά αναγνωρισμένες, θα μπορούσαν να λειτουργήσουν ως πυρήνες για υπερκομματική - οριζόντια συνεννόηση και προώθηση κοινών αιτημάτων. Από αυτές τις ομάδες πολιτών, κάποιες «πρότυπες» αυτό-οργανώσεις μπορούν να επιλέξουν το διαδίκτυο ως τον φυσικό χώρο «συνέλευσης» με την δυνατότητα καθημερινής συμμετοχής των μελών (πχ μέσα από ένα φόρουμ) και λήψης αποφάσεων διαδικτυακά.
Όλα τα παραπάνω ίσως ακούγονται μακρινό όνειρο. Στην πράξη όμως κανείς δεν πρόκειται να μας χαρίσει τίποτα αν δεν συννενοηθούμε μεταξύ μας. Για την υλοποίηση της διαδικτυακής δημοκρατίας χρειαζόμαστε την αυτο-οργάνωση ως υβριδικό θεσμό μεταξύ υπαρκτού κοινωνικού δικτύου (social network) και διαδικτυακής συμμετοχής (web social network) αλλιώς η ηλεκτρονική δημοκρατία γίνεται ανεξέλεγκτη και επικίνδυνη. Επίσης με τον τρόπο αυτό αντιμετωπίζονται ζητήματα ασφάλειας προσωπικών δεδομένων αφού ο ενεργός πολίτης παρέχει τα αναλυτικά στοιχεία του μόνο στην ομάδα ατόμων που εμπιστεύεται και οι υπόλοιποι διαδικτυακοί αναγνώστες αλλά και η κεντρική εξουσία αποκτούν πρόσβαση σε ελάχιστα προσωπικά δεδομένα.
Παναγιώτης Πετεινάτος
Εγγραφή σε:
Σχόλια (Atom)