αυτοοργάνωση - αυτοοργάνωση - αυτοοργάνωση

ΟΙ ΚΑΡΑΜΕΛΕΣ. Ένα από τα πράγματα που με ενοχλούν στην πολιτική (υπο)κουλτούρα είναι οι "καραμέλες". Πρόκειται για φράσεις-κλισέ που ακούγονται από παντού και δυστυχώς έχουν περάσει και στην κοινωνία. Οι καραμέλες του τύπου ότι τα προβλήματα θα λυθούν αν "κατέβουμε στους δρόμους", όταν "σηκωθούμε από τον καναπέ", όταν "κλείσουμε την τηλεόραση"..κλπ. Πρόκειται για φράσεις που φαινομενικά λένε κάτι αλλά στην ουσία αποπροσανατολίζουν και δεν προσφέρουν τίποτα το εποικοδομητικό. Αγαπητέ φίλε, μην τα βάζεις με τον καναπέ σου. Ο καναπές σε αναπαύει για λίγες ώρες το βραδάκι μετά από πολλές ατέλειωτες ώρες τρεξίματος. Η γυμναστική και άλλες δημιουργικές ασχολίες πρέπει οπωσδήποτε  να προστεθούν πριν ή μετά από την ξεκούρασή σου αλλά σε τι σου φταίει ο καναμπές;

ΚΑΤΑΛΗΨΕΙΣ & ΠΟΡΕΙΕΣ. Είμαι υπερ των καταλήψεων, των συλλαλητηρίων κλπ ως στοχευμένα εργαλεία πίεσης σε συγκεκριμένο χώρο και χρόνο. Η  καθημερινή χρήση τέτοιων πρακτικών όμως έχουν μειώσει πολύ την δύναμή τους. Δεν είναι προφανές αυτό;;;; Ποτέ δεν κατάλαβα πως γίνεται να λυθούν τα σύνθετα προβλήματα της χώρας με το να αποφασίσουμε όλοι "να κατέβουμε στους δρόμους". Τι θα αλλάξει;  Εκεί στον δρόμο θα συζητήσουμε και θα προτείνουμε λύσεις; Θα διώξουμε τους "κακούς" πολιτικούς και θα έρθουν οι άλλοι, οι "καλοί"; Αυτή η (υπό)κουλτούρα συμμετοχής των πολιτών στα κοινά έχει κερδίσει έδαφος στην λογική της εκτόνωσης και όχι στην βάση της ουσιαστικής επίλυσης των προβλημάτων. Με ενοχλεί όταν ακούω τέτοια φρασεολογία να υιοθετούν όλοι εκείνοι  που περιμένουν ένα συλλαλητήριο για να εξιλεώσουν την εικόνα τους στην ιστορία και την συνείδησή τους. Εκείνοι που στην καθημερινότητά τους σιωπούν. Εκείνοι που όταν συμμετέχουν στα κοινά χτυπούν απλώς τις πλάτες των συντρόφων τους, δεν ασκούν εποικοδομητική κριτική, δεν ορθώνουν το ανάστημά τους και δεν προτείνουν τίποτα το διαφορετικό. Δεν καταγγέλλω τα άτομα, αλλά την λάθος (υπο)κουλτούρα που έχει κυριαρχήσει. Πιστεύω ότι τα ίδια άτομα, υπό άλλες συνθήκες μπορούν να συμμετάσχουν πιο δημιουργικά.

ΕΘΕΛΟΝΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ. Στο αντίπαλο δέος, βρίσκονται οι ενεργοί πολίτες που συνήθως δεν εμπνέονται από την πολιτική και συμμετέχουν σε διάφορες δράσεις και πρωτοβουλίες καθημερινά πχ σε συλλόγους προστασίας ασθενών, ανηλίκων, περιβάλλοντος κλπ. Δυστυχώς η συμμετοχή σε μια τέτοια ομάδα προϋποθέτει να διαθέσεις μεγάλη δόση υπομονής, επιμονής και ματαιοπονίας. Δηλαδή να κουράζεσαι πολύ για να εντοπίσεις τα πραγματικά προβλήματα μαζί με άλλους, να διατυπώνεις συγκεκριμένες προτάσεις αλλά τελικά να βρίσκεσαι στο έλεος ενός διεφθαρμένου παλαιοκομματικού σωλήνα περιμένοντας να υιοθετήσει τις προτάσεις σου. Κάτι πρέπει να αλλάξει λοιπόν, και αυτό δεν είναι "να βγούμε στους δρόμους". Πρέπει να αλλάξουν οι πολιτικοί θεσμοί συμμετοχής στα κοινά. Τι μας λείπει λοιπόν;

ΑΥΤΟΟΡΓΑΝΩΣΗ. Δεν μας λείπει το "ξύπνημα" ούτε μας φταίει ο "καναπές". Οι ενεργοί πολίτες ήδη υπάρχουν και είναι πολλοί αλλά δεν υπάρχουν εκείνοι οι πολιτικοί θεσμοί μέσα από τους οποίους θα ενσωματώνεται η φωνή τους. Χρειαζόμαστε έναν νέο ανοιχτό θεσμό συμμετοχής των πολιτών στα κοινά. Έναν θεσμό που θα που θα ενσωματώνει αυθόρμητα και φυσικά την φωνή των απλών πολιτών μέσα στον κομματικό μηχανισμό.  Έναν ανοιχτό θεσμό στον οποίο οι πολίτες θα μπορούν να  συμμετέχουν σε μικρές ή μεγαλύτερες ομάδες της επιλογής τους. Μας λείπει δηλαδή ο θεσμός της "αυτοοργάνωσης" των πολιτών που θα μπορούν να λειτουργούν μέσα στα κόμματα και παράλληλα με τις Τοπικές Οργανώσεις οι οποίες έχουν ερημώσει.

Η αυτοοργάνωση καταρχήν είναι μια πρωτοποριακή ιδέα ελεύθερης συμμετοχής στα κοινά. Αναφέρεται στην ικανότητα μιας οποιασδήποτε ομάδας πολιτών να μπορούν αυθόρμητα να αποκτήσουν θεσμική επικοινωνία με ένα κόμμα και την πολιτική ιεραρχεία εκ των έσω χωρίς την μεσολάβηση ενός ψηφοθήρα πολιτικού. Τα social networks του διαδικτύου αποτελούν μια virtual αποικόνιση της ιδέας της αυτοοργάνωσης. Το διαδίκτυο μπορεί να παίξει καταλυτικό ρόλο στην δημιουργία και την πολιτική ενσωμάτωση τέτοιων ομάδων αλλά και το αντίστροφο. Τολμηρές καινοτομίες ηλεκτρονικής δημοκρατίας ή νέοι θεσμοί συμμετοχικής δημοκρατίας μπορούν να προκύψουν μέσα από πειραματισμούς που θα θελήσουν να ξεκινήσουν μικρότερες ομάδες με συμπεράσματα τα οποία θα δημοσιοποιούν. Θα είναι μια μόνιμη ανοιχτή πόρτα για τους πολίτες και ειδικά τους νέους που θέλουν να ασχοληθούν με τα κοινά περισσότερο δημιουργικά.

ΠΕΡΙ ΑΥΤΟΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ
"...Σκοπός της αυτοοργάνωσης (ή μάλλον θεωρητικός στόχος προς το παρόν και ελπίζω πράξη σύντομα) είναι να «λειτουργήσει» εκεί που τελειώνει η αρμοδιότητα του κράτους και αρχίζει η κοινωνία. Δηλαδή, οι αυτο-οργανώσεις είναι το σημείο επαφής του κράτους με τους ενεργούς πολίτες αυτής της κοινωνίας..." Γ. Αγγέλου, 

Το παραπάνω χαρακτηριστικό απόσπασμα αποτελεί τμήμα κειμένου από το blog του Γιάννη Αγγέλου με τίτλο "ΠΕΡΙ ΑΥΤΟΟΡΓΑΝΩΣΗΣ ΚΑΙ ΕΘΕΛΟΝΤΙΣΜΟΥ". Σας συνιστώ να μελετήσετε και τα υπόλοιπα άρθρα από το ίδιο Blog, καθώς η πνευματική εργασία του Γ. Αγγέλου είναι πολύ διαφωτιστική ειδικά σε θέματα που αφορούν την αυτοοργάνωση και τις απαραίτητες τομές που έχει ανάγκη σήμερα ο πολιτικός χώρος http://ggange.blogspot.com. Δεδομένης της  ευρωπαϊκής και δημοκρατικής κουλτούρας του Γ. Παπανδρέου  ελπίζουμε πως τέτοιες φωνές θα ληφθουν σοβαρά υπόψη στον κομματικό σχεδιασμό του ΠΑΣΟΚ.

Η συμμετοχή στα κοινά μέσω διαδικτύου

Από τεχνικής άποψης και στο διαδίκτυο η συμμετοχή έχει 3 βασικές μορφές:

1)«Καπιταλιστικός» χαρακτήρας συμμετοχής. Φτιάχνω το προσωπικό μου μπλογκ, που φιλοξενεί τις ιδέες μου και δημιουργώ ένα κοινωνικό δίκτυο που μπορεί να είναι μικρό αλλά με εκφράζει απόλυτα. Σε αυτό το μπλογκ θα αναδείξω το κεφάλαιο με τις απόψεις μου και την προσωπική μου ιδεολογία για έναν καλύτερο κόσμο. Στους φίλους και στους γνωστούς λέω, «μπες στο μπλογκ μου να διαβάσεις τις σκέψεις μου». Αυτό είναι που μου δίνει όρεξη και μεράκι να ξενυχτίσω γιατί γνωρίζω εκ των προτέρων ότι οι απόψεις μου δεν θα χαθούν στον πάτο ενός φόρουμ αλλά θα γίνουν πρωτοσέλιδο στο μπλογκ μου και ίσως συζητηθούν. Είμαι ανεξάρτητος και είμαι ελεύθερος.

2)«Πατερναλιστικός» ή «αντιπροσωπευτικός» χαρακτήρας συμμετοχής. Μια ομάδα φτιάχνει ένα βήμα διαλόγου (πχ φόρουμ) το οποίο επικαλείται τον διάλογο, την ισότιμη συμμετοχή όλων κλπ. Ως μέλος συμμετέχω, αναδεικνύω προβλήματα, και προτείνω λύσεις. Στο τέλος οι δημιουργοί (=αντιπρόσωποι) του φόρουμ κάνουν μια δική τους ερμηνεία της όλης συζήτησης προβάλλοντάς συνήθως ως συμπεράσματα του διαλόγου όλα εκείνα που εκ των προτέρων είχαν αποφασίσει να πουν. Η δική μου συμμετοχή έγινε απλώς για να ικανοποιήσει τις δικές τους φιλοδοξίες προκειμένου να επικαλεστούν μια «ευρεία διαβούλευση με τον κόσμο».

3)«Σοσιαλιστικός» χαρακτήρας συμμετοχής. Φτιάχνουμε ένα φόρουμ όλοι μαζί και προσπαθούμε να αναδείξουμε μαζί ιδέες και να βρούμε την άκρη. Αποφασίζουμε μαζί με ποιους συγκεκριμένους κανόνες θα παίρνουμε αποφάσεις οι οποίοι ανά πάσα στιγμή θα εκπροσωπούν την πλειοψηφία. Δεν αναδεικνύουμε εκπροσώπους αλλά κείμενα εκπροσώπησης. Κάθε μέλος μπορεί να προτείνει κείμενο εκπροσώπησης και να σχολιάσει/ψηφίσει εκείνα των υπολοίπων.

Ένα τέτοιο φόρουμ σοσιαλιστικού χαρακτήρα, εξ όσων γνωρίζω, δεν υπάρχει και το e-pasok.forumotion.com αποτελεί για τα ελληνικά δεδομένα την πρώτη προσπάθεια. Η παρουσία μόνιμων εκπροσώπων θα κατέστρεφε τον «συμμετοχικό» χαρακτήρα των αποφάσεων. Στην πράξη όμως βλέπουμε ότι προκύπτουν πολλά προβλήματα. Δεν καταθέτουμε τις καθημερινές ιδέες μας και τα απλά κείμενα προς ψήφιση καθημερινά ούτε είναι στην κουλτούρα μας να διαβάζουμε και να ψηφίζουμε καθημερινά μικρά κείμενα-απόψεις. Αν οργανώσουμε ή ζητήσουμε κάτι τέτοιο στα τεχνικά πλαίσια ενός φόρουμ πιστεύω ότι κινδυνεύουμε να γίνουμε γραφικοί. Μέχρι σήμερα το e-pasok.forumotion.com αποτελεί μια «δικλείδα ασφαλείας» στην χύτρα ταχύτητας που βράζει. Όποτε προκύψει πρόβλημα, όποτε κάποιος έχει ανάγκη ή μεράκι να στείλει μια επιστολή με συλλογικό χαρακτήρα μπορεί να καταθέσει ελεύθερα το κείμενό του εδώ και να αναζητήσει την στήριξη των υπόλοιπων μελών ώστε να εκπροσωπηθεί μέσω των ιδεών του η αυτό-οργάνωση.

Έχω πεισθεί βέβαια ότι η μελλοντική προώθηση και δράση του e-pasok.forumotion.com θα πρέπει οπωσδήποτε να περάσει μέσα από την μπλογκόσφαιρα.

Για επιπλέον συμπεράσματα και συμμετοχή στον διάλογο ακολουθήστε τον σύνδεσμο:
http://e-pasok.forumotion.com/forum-f28/topic-t266.htm#777

Πως λειτουργούν σήμερα οι τοπικές οργανώσεις;

Ο πολίτης αντιμετωπίζει καθημερινά χιλιάδες προβλήματα. Τελικά όμως δεν στρέφεται μαζικά στις Τοπικές Οργανώσεις των κομμάτων ούτε για να πει τον πόνο του ούτε για να αναζητήσει λύσεις. Γιατί;
,
Η ρίζα του προβλήματος σπάνια συζητιέται και αφορά τον τρόπο που απωθούνται τα υγιή πρόσωπα μακριά από τις Τ.Ο.. Δεν υπάρχουν σύγχρονοι θεσμοί συμμετοχικής δημοκρατίας με αποτέλεσμα η οργανωτική δομή της βάσης να είναι κλειστή και όχι ανοιχτή σε νέα πρόσωπα. Αυτή η διαπίστωση αφορά όλα τα κόμματα.

Κατ' αρχήν όμως ας ξεκαθαρίσουμε ένα πράγμα: ποιοί είναι τα υγιή μέλη της κοινωνίας;
1ον) είναι οι νέοι με ιδεολογία, με ανατρεπτισμό, με φρέσκες ιδέες, με μεράκι κλπ.
2ον) είναι οι "παλιοί, εκείνοι που έχουν στην πλάτη τους εμπειρία, έχουν ζήσει την ζωή, με "ταπεινά" καθημερινά επαγγέλματα, μικρομεσαίοι, ελεύθεροι επαγγελματίες, ιδιωτικοί υπάλληλοι κλπ. Δηλαδή υγιώς σκεπτόμενους δεν συναντούμε μόνο ανάμεσα στους καθηγητές πανεπιστημίου, στους δικηγόρους, τους γιατρούς και τους δημόσιους υπάλληλους. Σωστά;

Ας αναλύσουμε καθε κατηγορία ξεχωριστά:

1ον) Ένα ελεύθερο πνεύμα γιατί να υποταχθεί σε ένα κλίμα ανελευθερίας; Γιατί ένας νέος άνθρωπος με ιδεολογία, ανατρεπτισμό και φρέσκες ιδέες να πάει στην τοπική οργάνωση ; Γιατί να ανεχτεί τις "κρυφές" συνεννοήσεις των ημετέρων, τους ψιθήρους , τα ψεύτικα χαμόγελα, τις δήθεν εκκλήσεις για συμμετοχή στα κοινά από ανθρώπους που έχουν διορίσει όλο τους το σόι στο δημόσιο; Στην εποχή του internet, του facebook και του web 2.0 ο νέος απομακρύνεται από την τηλεόραση και συμμετέχει ενεργά σε κοινωνικά δίκτυα. Ένας δραστήριος νέος μπορεί να φτιάξει το δικό του φόρουμ, το δικό του group στο facebook, την δική του κοινωνική ομάδα στο Hi5, το δικό του club στο Pathfinder κλπ. Επιλέγει αν θα συμμετάσχει είτε ανώνυμα είτε επώνυμα εκφράζοντας ελεύθερα (!) τις απόψεις του χωρίς περιορισμούς.

Από την άλλη, ο νέος φοβάται να ασκήσει κριτική μέσα στους κόλπους της Τ.Ο.. Τον έχουν προϊδεάσει να προσεχει τα λόγια του και να αποφεύγει λέει τα πράγματα έξω από τα δόντια. Γιατί; Επειδή ίσως τον ακούσει ο τάδε που θα το πει στον τάδε και κινδυνεύει να μην διοριστεί ποτέ στο δημόσιο. Για την ζωή ενός νέου η ελπίδα διορισμού φαντάζει σαν σωτηρία, όσο χαμηλός και αν είναι ο μισθός, επειδή είναι μόνιμος. Ας είμαστε ρεαλιστές. Το σημερινό "πακέτο" της Τ.Ο. δεν είναι ελκυστικό για έναν νέο. Εκεί συχνά καταλήγουν όσοι τους στέλνει ο μπαμπάς και η μαμά για να συμπληρώσουν κομματικά ένσημα.

2ον) Το πρόβλημα του χρόνου. Όσοι ζουν σε πιο ταπεινά και καθημερινά επαγγέλματα με το ζόρι προλαβαίνουν καθημερινά να ταχτοποιήσουν τις υποχρεώσεις τους. Ο ελεύθερος χρόνος είναι ελάχιστος και οι πιο τολμηροί, όσοι προσπάθησαν να ασκήσουν κριτική σε κομματικές διαδικασίες αντιμετωπίζονται με ανευθυνο-υπεύθυνες διαβεβαιώσεις. Τι να πεις σε ένα στέλεχος του κόμματος που σου λέει προφορικά ακριβώς αυτό που θέλεις να ακούσεις για να κρατήσει την θεσούλα του; Τι να κάνεις όταν στην πράξη ξέρεις ότι δεν πρόκειται να γίνει τίποτα; Τι να κάνεις όταν συμμετέχεις ενεργά, προτείνεις, αλλά κανένας δεν σε λαμβάνει υπόψη;

Φυσικά σε όλα τα παραπάνω υπάρχουν φωτεινές εξαιρέσεις, άνθρωποι που στηρίζουν τις τοπικές οργανώσεις και με τους οποίους συμπάσχουμε ιδεολογικά. Αλλά μόνο εκείνοι ξέρουν τι έχουν τραβήξει τόσα χρόνια.

Υπάρχει λύση;
Ναι. Πάντα υπάρχει λύση. Θα μιλήσω περιληπτικά για τις 2 πιο πολυσυζητημένες προτάσεις.

Α. ΑΥΤΟΟΡΓΑΝΩΣΗ. Κατά τη γνώμη μου είναι ευκαιρία να ακολουθήσουμε τον κεντρικό σχεδιασμό καμπάνιας τύπου Obama. Αυτό που ως e-pasok.forumotion.com προτείνουμε εδώ και καιρό είναι να εισαχθεί ο θεσμός της αυτο-οργάνωσης έστω και άτυπα, όπως έκανε ο Obama. Παράλληλα με τις Τ.Ο., κάθε μικρή ή μεγάλη ομάδα μελών του ΠΑΣΟΚ να μπορεί να σχηματίζεται αυθόρμητα και να έχει θεσμική επικοινωνία με το κίνημα, να αναλαμβάνει πρωτοβουλίες και δράσεις. Δεν γνωρίζω αν υπάρχουν και πως λειτουργούν οι Τ.Ο. των Δημοκρατικών στην Αμερική. Αυτό που γνωρίζω είναι ότι ενημέρωση σπίτι-σπίτι δεν στηρίχθηκε στις πλάτες των τοπικών στελεχών με την κλασσική τους μορφή. Για πρώτη φορά στην Αμερική, κάθε πολίτης μπορούσε να οργανώσει το δικό του δίκτυο πολιτών (social network) και μέσα από την κεντρική ιστοσελίδα να καθορίσει ακόμα και τους δρόμους και τις γειτονίες στις οποίες θα επισκέπτονταν μόνος του ή με την ομάδα του. Μου ήρθε και εμένα Mail να συμμετάσχω. Πρόκειται για έναν ανοιχτό θεσμό συμμετοχικής δημοκρατίας που δίνει την ευκαιρία σε όλους να συνδράμουν όπως οι ίδιοι επιθυμούν και μέσα από τα αποτελέσματα της δουλειάς τους να αναδειχθούν χαρισματικά πρόσωπα χωρίς να χρειασθεί να έρθουν σε συγκρούσεις με άλλα άτομα, με τα οποία ενδεχομένως να μην ταιριάζουν. Χρειαζόμαστε δηλαδή μια θεσμική κατοχύρωση της αυτο-οργάνωσης των φίλων και μελών του ΠΑΣΟΚ παράλληλα με τις Τ.Ο, έστω και άτυπα. Για έναν νέο η αυτο-οργάνωση αποτελεί ένα ασφαλές περιβάλλον με ανθρώπους που γνωρίζει και εμπιστεύεται. Κατόπιν θα το σκεφτεί σοβαρά να συμμετάσχει πιο δυναμικά και στις Τ.Ο.

Β. ΘΕΣΜΟΙ ΛΟΓΟΔΟΣΙΑΣ. Σήμερα ένα στέλεχος του κομματικού μηχανισμού δεν είναι υποχρεωμένο να λογοδοτεί με συγκεκριμένο τρόπο και αυτό είναι η πηγή του κακού. Πολλά στελέχη του ΠΑΣΟΚ όταν ερωτώνται για καυτά θέματα αποφεύγουν να απαντήσουν, κατά το κοινώς λεγόμενο "την κάνουν με ελαφρά πηδηματάκια". Για διάφορες διαδικασίες μοιράζονται πολλά άτομα μαζί τις ευθύνες για να τις διαχέουν μετά ο ένας στον άλλον όταν υπάρξει πρόβλημα. Έχουμε βαρεθεί να ακούμε προφορικές διαβεβαιώσεις και τυπικές απαντήσεις που δεν έχουν καμία σχέση με την ουσία των "καυτών ερωτήσεων" που τίθονται. Και, τέλος, έχουμε βαρεθεί να μας γράφουν εκεί που δεν πιάνει μελάνι. Ας δούμε για παράδειγμα την τελευταία καμπάνια διαλόγου dialogos.pasok.gr για το ενημερωτικό φυλλάδιο. Οι πολίτες μόνοι μας ρωτάμε, μόνοι μας απαντάμε. Μέχρι σήμερα κανένας από τον κεντρικό σχεδιασμό δεν συμμετέχει στην κουβέντα με απαντήσεις. Συνεπώς, θα μπορούσε ο Γ. Παπανδρέου να εισάγει θεσμούς λογοδοσίας πχ να θέσει και τα υπόλοιπα στελέχη του ΠΑΣΟΚ έμπροσθεν των ευθυνών τους, υποχρεώνοντας τους να απαντούν δημόσια στο dialogos.pasok.gr (Δεδομένου ότι τα υπόλοιπα ΜΜΕ δεν προσφέρονται για διάλογο). Να δούμε τελικά μαζεμένα σε μια ιστοσελίδα τις θέσεις όλων των στελεχών, να δούμε ποιός τολμά να απαντήσει επί της ουσίας, ποιος έχει κάτι να προτείνει και, εν τέλει, ποιος αξίζει την ψήφο μας.

Παναγιώτης Πετεινάτος